Ses terapisi, ses bozukluğu yaşayan ya da sesini doğru kullanmak isteyen kişinin sesinin kalitesini davranışsal bir takım yöntemler kullanılarak değişmesini sağlayan yöntemlerdir. Ses terapisinde amaç;

  • “Normal sesi” geri kazandırmak,
  • Ses profilini iyileştirilmek,
  • Gırtlak işlevlerini iyileştirilmek,
  • İleride oluşabilecek ses sorunlarını önlemek,
  • Ses üretimi sırasında oluşan rahatsızlıkları gidermek,
  • Vakanın ses potansiyeline ulaşmasını sağlamaktır.

Ses sorunu olan tüm hastalara ses terapisi yapılabilir; ancak ses terapisine başlamadan önce mutlaka ses bozukluğunun nedeninin bilinmesi, yani hastalığın tanısının konmuş olması gerekir. Çünkü, bazı ses hastalıklarında ses terapisi tek tedavi yöntemi olabilir ama diğer hastalıklarda medikal(ilaç) veya cerrahi tedaviye ek olarak uygulanabilir.

Ses terapisinin tek tedavi yöntemi olarak uygulandığı ses bozuklukları fonksionel disfonilerdir. Fonksionel disfonilerde ses tellerine bakıldığında değişiklik görülmez, yani hastalık belirtileri olmaz. Bu hastalarda ses bozukluğunun nedeni sesin yalnış kullanımı olur. Bu gibi durumlarda yapılan ses terapisinde ana amaç sesin doğru kullanımının öğretilmesidir.

Ses tellerinde herhangi bir yapısal bozukluğun olmadığı ve ses terapisi uygulanan diğer ses sorunu da psikojen ses bozukluğudur. Bu durumlarda hastalara ses terapisi ile beraber psikolojik destek(ilaç, terapi) gerekebilir.

  • Ses terapisinin uygulandığı diğer bir grup hastalik da yapısal ses bozukluklarıdır.
  • Yapısal ses hastalıkları aşağıdaki gibidir:
  • Ses teli nodülü
  • Ses teli kisti
  • Ses teli polipi
  • Rienke ödemi
  • Larenjitler (akut ve kronik)
  • Granuloma
  • Sulcus vocalis
  • Epithel hiperplazi (leykoplagi ve hiperkeratoz)
  • Epithel displazi (karsinom)

Yapısal ses bozukluklarından biri olduğunda ses tellerinde lezyon oluştuğundan ses teller tam kapanamaz. Ses telleri tam kapanamadığından ses kısıklığı yaşanır. Bu hastalıklarda ses terapisi tek başına veya cerrahi müdahale ile birlikte uygulanır. Ses terapisinin cerrahi öncesi veya sonrası uygulanması gerektiğine KBB muayenesi sonrasında karar verilir. Bazı durumlarda yalnızca ses terapisi tedavi için yeterli olabilir.

Ses terapisi nörolojik ses hastalıklarının tedavisinin de bir parçasıdır. Bu hastalıklarda ses tellerinin hareketliliğinde yaşanan sorunun giderilmesi için hastalara ses terapisi uygulanır.
Nörolojik ses hastalıklarına aşağıdaki gibidir:

  • Ses teli paralizisi
  • Spazmodik disfoni
  • Vokal tremor
  • Diğer nöroloji hastalıklar
  • Miastenia gravis
  • Distoni
  • Multiple skleroz
  • Parkinson hastalığı
  • Amyotrofik lateral skleroz
  • Huntington koresi

Özellikle yanlış ses kullanımına bağlı olarak görülen ses bozukluklarında birincil olarak tercih edilen tedavi yöntemi olan ses terapileri dolaylı ve doğrudan olmak üzere iki ana grupta toplanmaktadır.

Dolaylı Ses terapisi nedir?

Dolaylı ses terapisi yöntemleri arasında ses hijyen eğitimi yer almaktadır. Hastaya özel olarak hazırlanan ses hijyeninin amacı, ses üretiminin, solunumun ve artikülasyonun ses üretimine nasıl etkide bulunduğunu anlatmak, gırtlağın anatomisi ve ses kıvrımlarının hareketini anlatarak kişinin ses üretim süreci hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olmasını sağlamak; ses bozukluğuna yol açan kötü ve yanlış kullanım davranışlarının neler olduğunu ve kişinin ses davranış dağarcığında hangi davranışların olduğunu tanımlamak; bu davranışların yerine alternatif olabilecek davranışları açıklamak; kötü ve yanlış ses kullanım davranışlarını azaltmak ya da ortadan kaldırmaktır.

Doğrudan Ses terapisi nedir?
Doğrudan ses terapisi yöntemleri ise ses üretim davranışına odaklanarak doğru ses üretim davranışının kazandırılmasını hedefleyen, bilimsel olarak etkililiği kanıtlanmış, her yaş grubuna uygulanabilen çeşitli ses egzersiz programlarından oluşmaktadır.

Ses terapisiyle ses, ulaşılması mümkün olan en üst düzeye getirilmeye çalışılır. Amaç, hastanın yapısal ve fonksiyonel imkanları dahilinde en iyi sesi elde etmektir. Unutulmaması gereken bir nokta da, tedavi sürecinin ancak yardıma açık olan ve değişime motive olan hastaların sesinde ve hayat kalitesinde bir düzelme sağlayabileceğidir.

Dr. Afaq Abbasova
Doç. Dr. Elçin Tadıhan Özkan

CategoryGenel